Main Article Content
Abstract
Artikel ini mengkaji khurafat atau kepercayaan mistis yang berkembang seputar bulan Shafar melalui analisis tematik hadis serta melihat fenomena kepercayaan unlucky day di kalangan gen z. Di masyarakat beredar berbagai riwayat yang menyebutkan bahwa bulan Shafar membawa kesialan, bala, atau pertanda buruk. Narasi tersebut tidak hanya bertentangan dengan prinsip tauhid, tetapi juga berseberangan dengan hadis-hadis sahih yang secara tegas menolak segala bentuk takhayul dan tatayyur. Penelitian ini bertujuan untuk menelusuri keabsahan hadis-hadis yang berkaitan dengan khurafat bulan Shafar sekaligus mengidentifikasi bagaimana kepercayaan terhadap hari atau bulan sial tetap bertahan dan muncul kembali dalam budaya modern, khususnya di kalangan milenial yang dipengaruhi oleh media sosial,konten viral, dan tren astrologi digital. Penelitian ini menggunakan metode deskriptif kualitatif berbasis studi literatur dengan fokus pada analisis tematik terhadap hadis-hadis dalam kitab-kitab primer.
Hasil penelitian menunjukkan bahwa beberapa hadis yang menyebutkan kesialan bulan Shafar berstatus lemah (da‘if) bahkan sebagian tergolong palsu (maudhu‘). Sebaliknya, hadis sahih seperti “lā shafara” justru menegaskan bahwa Islam tidak mengakui adanya hari atau bulan yang membawa sial. Penelitian ini menyimpulkan bahwa keyakinan terhadap bulan Shafar sebagai bulan naas tidak memiliki dasar hadis yang valid dan bahwa fenomena unlucky day pada gen Z lebih dipengaruhi oleh budaya populer dan turun temurun sejak masa para islam serta adanya konstruksi digital kontemporer daripada ajaran agama.
Keywords
Article Details

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
Authors who publish with this journal agree to the following terms:
- Authors retain copyright and grant the journal right of first publication with the work simultaneously licensed under a Creative Commons Attribution License that allows others to share the work with an acknowledgement of the work's authorship and initial publication in this journal.
- Authors are able to enter into separate, additional contractual arrangements for the non-exclusive distribution of the journal's published version of the work (e.g., post it to an institutional repository or publish it in a book), with an acknowledgement of its initial publication in this journal.
- Authors are permitted and encouraged to post their work online (e.g., in institutional repositories or on their website) prior to and during the submission process, as it can lead to productive exchanges, as well as earlier and greater citation of published work.
References
- Abdul Hamid, U. A. M. (2008). Mu‘jam al-‘Arabiyyah. Dār al-Fikr.
- Abdullah, S. (1997). Agama dan masyarakat. Logos Wacana.
- Abdus Salam, M. b. A. (n.d.). As-sunan wa al-mubtada‘āt. Dār al-Fikr.
- Ahmad, A. b. ‘Adī. (n.d.). Al-Kāmil fī ḍu‘afā’ ar-rijāl. Dār al-Kutub al-‘Ilmiyyah.
- Ahmad bin Ḥanbal. (2001). Musnad Aḥmad. Muassasah al-Risālah.
- Al-Asqalānī, I. Ḥ. (1998). Al-hubayr fī takhrīj aḥādīth ar-Rāfi‘ī. Dār al-Kutub al-‘Ilmiyyah.
- Al-Asqalānī, I. Ḥ. (n.d.). Tahdhīb at-tahdhīb. Dār al-Ma‘ārif.
- Al-Baghawī, al-Ḥ. Ibn Mas‘ūd. (n.d.). Ma‘ālim at-tanzīl. Dār al-Kutub al-‘Ilmiyyah.
- Al-Baihaqī, A. I., & Šams ad-Dīn, I. (1999). Fahāris aḥādīth wa-āṯār as-sunan al-kubrā. Dār al-Kutub al-‘Ilmiyyah.
- Al-Ḥākim, A. ‘Abdullāh. (1990/1441 H). Al-Mustadrak. Dār al-Kutub.
- Al-Ḥusainī, M. B. ‘Abdullāh. (1994/1415 H). Rūḥ al-ma‘ānī. Dār al-Kutub al-‘Ilmiyyah.
- Al-Jawzī, J. B. ‘Abd ar-Raḥmān. (n.d.). Al-Mawḍū‘āt. Madinah.
- An-Nasā’ī, A. A. (2001). Sunan an-Nasā’ī. Muassasah al-Risālah.
- Astrology. (n.d.). In Encyclopaedia Britannica. Retrieved from https://www.britannica.com/topic/astrology/Purposes-of-astrology
- At-Ṭabarānī, A. Q. (n.d.). Al-Mu‘jam. Dār al-Ḥaramayn.
- At-Tirmiżī, A. ‘Īsā. (1998). Sunan at-Tirmiżī. Dār al-Gharb al-Islāmī.
- Awlia, D. R., & Hasibuan, R. N. R. (n.d.). Pamali as representation of mystical logic in Gen Z. Yayasan Pendidikan Avicena Prestasi.
- Bukhārī, M. I. (n.d.). Ṣaḥīḥ al-Bukhārī. Dār al-Fikr.
- Dāwūd, A. (n.d.). Sunan Abī Dāwūd. Dār al-Fikr.
- Ḥamīd, ‘A. Q. (1334 M). Kanz an-najāḥ wa as-surūr. Dār al-Kutub.
- Ibn Mājah. (n.d.). Sunan Ibn Mājah. Dār Iḥyā’ al-Kutub.
- Kumparan.com. (2018, June 20). Riset: 58 persen milenial percaya dengan astrologi. Retrieved from https://m.kumparan.com/millennial/riset-58-persen-milenial
- Lebrak, R. (n.d.). Khurafat.
- Mukrim, M. (n.d.). Lisān al-‘Arab (pp. 65–66). Dār Ṣādir.
- Muslim, I. Al-Ḥajjāj al-Qushayrī. (2011). Ṣaḥīḥ Muslim. Dār al-Kutub al-‘Ilmiyyah.
- Nu‘aim, A. ‘Abdullāh. (1441 H). Kitāb al-Fitan. Kairo.
- Pew Research Center. (2019). Religion and youth trends. Retrieved from https://www.pewresearch.org/short-reads/2019/09/09/us-generations-technology-use/
- Razaq, A. S. (2021). Pengertian stilistika dan posisinya dalam ilmu hadis. Nabawi Journal of Hadith Studies, 1(2), 1–12.
- Šihāb ad-Dīn, A. (n.d.). Rūḥ al-ma‘ānī fī tafsīr al-Qur’ān al-‘aẓīm wa as-sab‘ al-mathānī. Dār al-Ḥadīth.
- Ṭabarī, A. J. (2000). Jāmi‘ al-bayān fī ta’wīl al-Qur’an. Dār al-Fikr.
- Ṭulba, Ǧ. (2011). Al-muḥarrar al-wajīz fī tafsīr al-kitāb al-‘azīz (3rd ed.). Dār al-Kutub al-‘Ilmiyyah.
References
Abdul Hamid, U. A. M. (2008). Mu‘jam al-‘Arabiyyah. Dār al-Fikr.
Abdullah, S. (1997). Agama dan masyarakat. Logos Wacana.
Abdus Salam, M. b. A. (n.d.). As-sunan wa al-mubtada‘āt. Dār al-Fikr.
Ahmad, A. b. ‘Adī. (n.d.). Al-Kāmil fī ḍu‘afā’ ar-rijāl. Dār al-Kutub al-‘Ilmiyyah.
Ahmad bin Ḥanbal. (2001). Musnad Aḥmad. Muassasah al-Risālah.
Al-Asqalānī, I. Ḥ. (1998). Al-hubayr fī takhrīj aḥādīth ar-Rāfi‘ī. Dār al-Kutub al-‘Ilmiyyah.
Al-Asqalānī, I. Ḥ. (n.d.). Tahdhīb at-tahdhīb. Dār al-Ma‘ārif.
Al-Baghawī, al-Ḥ. Ibn Mas‘ūd. (n.d.). Ma‘ālim at-tanzīl. Dār al-Kutub al-‘Ilmiyyah.
Al-Baihaqī, A. I., & Šams ad-Dīn, I. (1999). Fahāris aḥādīth wa-āṯār as-sunan al-kubrā. Dār al-Kutub al-‘Ilmiyyah.
Al-Ḥākim, A. ‘Abdullāh. (1990/1441 H). Al-Mustadrak. Dār al-Kutub.
Al-Ḥusainī, M. B. ‘Abdullāh. (1994/1415 H). Rūḥ al-ma‘ānī. Dār al-Kutub al-‘Ilmiyyah.
Al-Jawzī, J. B. ‘Abd ar-Raḥmān. (n.d.). Al-Mawḍū‘āt. Madinah.
An-Nasā’ī, A. A. (2001). Sunan an-Nasā’ī. Muassasah al-Risālah.
Astrology. (n.d.). In Encyclopaedia Britannica. Retrieved from https://www.britannica.com/topic/astrology/Purposes-of-astrology
At-Ṭabarānī, A. Q. (n.d.). Al-Mu‘jam. Dār al-Ḥaramayn.
At-Tirmiżī, A. ‘Īsā. (1998). Sunan at-Tirmiżī. Dār al-Gharb al-Islāmī.
Awlia, D. R., & Hasibuan, R. N. R. (n.d.). Pamali as representation of mystical logic in Gen Z. Yayasan Pendidikan Avicena Prestasi.
Bukhārī, M. I. (n.d.). Ṣaḥīḥ al-Bukhārī. Dār al-Fikr.
Dāwūd, A. (n.d.). Sunan Abī Dāwūd. Dār al-Fikr.
Ḥamīd, ‘A. Q. (1334 M). Kanz an-najāḥ wa as-surūr. Dār al-Kutub.
Ibn Mājah. (n.d.). Sunan Ibn Mājah. Dār Iḥyā’ al-Kutub.
Kumparan.com. (2018, June 20). Riset: 58 persen milenial percaya dengan astrologi. Retrieved from https://m.kumparan.com/millennial/riset-58-persen-milenial
Lebrak, R. (n.d.). Khurafat.
Mukrim, M. (n.d.). Lisān al-‘Arab (pp. 65–66). Dār Ṣādir.
Muslim, I. Al-Ḥajjāj al-Qushayrī. (2011). Ṣaḥīḥ Muslim. Dār al-Kutub al-‘Ilmiyyah.
Nu‘aim, A. ‘Abdullāh. (1441 H). Kitāb al-Fitan. Kairo.
Pew Research Center. (2019). Religion and youth trends. Retrieved from https://www.pewresearch.org/short-reads/2019/09/09/us-generations-technology-use/
Razaq, A. S. (2021). Pengertian stilistika dan posisinya dalam ilmu hadis. Nabawi Journal of Hadith Studies, 1(2), 1–12.
Šihāb ad-Dīn, A. (n.d.). Rūḥ al-ma‘ānī fī tafsīr al-Qur’ān al-‘aẓīm wa as-sab‘ al-mathānī. Dār al-Ḥadīth.
Ṭabarī, A. J. (2000). Jāmi‘ al-bayān fī ta’wīl al-Qur’an. Dār al-Fikr.
Ṭulba, Ǧ. (2011). Al-muḥarrar al-wajīz fī tafsīr al-kitāb al-‘azīz (3rd ed.). Dār al-Kutub al-‘Ilmiyyah.